Atoksoplazmozis (kara nokta hastalığı / karaciğer büyümesi) (kanarya ve ispinozlarda)
Diğer adlar: Atoksoplazma، Kara nokta، Karaciğer büyümesi
Belirtiler
- Genç yavrular (özellikle sütten kesildikten sonra) tüylerini kabartır ve ölür
- Karın derisinden koyu bir leke olarak görülen büyümüş karaciğer
- Şişmiş karın ve ishal
- Kilo kaybı ve bazen nörolojik belirtiler
Nasıl bulaşır
Gaga ve dışkı yoluyla (fekal-oral): oositler dışkıyla atılır, yerde olgunlaşır ve diğer kuşlara bulaşır. Yetişkin kuşlar taşıyıcı olur ve yavruları enfekte eder.
Teşhis
Dışkıda oositler her zaman görülmeyebilir. Veteriner kan frotisi (buffy coat) veya PCR yapabilir ve nekropside karaciğer ve dalak büyümesi görülür (Merck). İsimlendirme uyarısı: Arap yetiştiriciler kanaryalarda "kara nokta" adını üç farklı şey için kullanır: atoksoplazmozis, koksidiyoz ve sirkovirüs (bazen de bakteriyel enfeksiyon), çünkü yavrularda karaciğer/safra kesesi karın derisinden koyu bir nokta olarak görünür. Laboratuvar tanısı gereklidir.
Tedavi
Yetiştiriciler ve veterinerler toltrazuril veya sülfonamidler (sülfaklorpiridazin gibi) kullanır. Tedavi oosit atılımını durdurur ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmak zordur. Bu, veteriner tanısı gerektiren bir hastalıktır. [Güncelleme 3] Doğrulandı: Merck hastalığın kanaryalarda çok virülan olduğunu ve hâlâ teşhis edildiğini söyler (karaciğer ve dalak büyümesi); ötücü kuşlarda toltrazurille yayımlanmış bir deneme oosit atılımını bir hafta içinde durdurdu (Mohr 2017), yumurta yoluyla bulaşma olasılığı da var. 2023 tarihli bir İran çalışması, 50 kuşluk bir örnekte ölü kanaryalardaki "kara nokta"nın visseral Isospora olduğunu doğruladı. Okunan kaynaklarda kanaryalar için yayımlanmış doz bulunamadı. (Hepsi veteriner gözetiminde.)
Korunma
Dışkının günlük temizliği, ızgara zemin, sütten kesildikten sonra yavruların yetişkinlerden ayrılması ve çiftlikte hastalık varsa sezondan önce koruyucu tedavi.
Mevsim
Yaz ve sonbaharda en yüksek (sütten kesme ve tüy dökümü sezonu)
Tedavi ve dozları muayeneden sonra veteriner hekim belirler; Zajel doz yayınlamaz.
Diğer hastalıklar
- Hava kesesi akarları (soluk borusu akarları)
- Yüz ve bacak akarları (pullu yüz/bacak uyuzu)
- Kırmızı akarlar (tavuk kırmızı akarı)
- Tüy biti ve tüy akarları
- Koksidiyoz (kanlı/bağırsak ishali)
- Trikomonaz (ülser/kanker)
- Cochlosoma enfeksiyonu
- Giardiyaz
Kaynaklar
- merckvetmanual.com
- en.wikipedia.org
- KB (not web-verified this session): widely repeated aviculture/breeder consensus; treat with stated confidence
- Arapça yetiştirici sayfaları (alhawy YouTube, Facebook sayfaları, evolutionofcanarybreedinginlebanon.blogspot.com) - kanaryalarda koksidiyoz/atoksoplazma/sirkovirüs için 'kara nokta' ifadesini kullanan alıntılar
- merckvetmanual.com
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov